شکستگی حدقه
حدقه یا کاسه چشم، حفرهای استخوانی است که:
کره چشم
عضلات حرکتدهنده چشم
عصب بینایی
چربی محافظ
رگها و اعصاب
را در خود جای میدهد.
حدقه از ۷ استخوان تشکیل شده و برخی دیوارههای آن، بهویژه کف و دیواره داخلی، بسیار نازک هستند و در ضربه ممکن است بشکنند.
شکستگی حدقه چگونه ایجاد میشود؟
علل شایع:
تصادف
مشت به چشم
برخورد توپ
سقوط
آسیبهای ورزشی
حوادث کاری
گاهی ضربه مستقیماً به خود چشم وارد نمیشود؛ ضربه به اطراف چشم هم میتواند باعث شکستگی شود.
انواع شکستگی حدقه
- شکستگی کف حدقه (Blowout Fracture)
شایعترین نوع است.
وقتی جسمی مانند توپ یا مشت به چشم برخورد میکند، فشار ناگهانی باعث میشود کف حدقه بشکند و بخشی از بافت یا عضلات به سمت سینوس زیر چشم جابهجا شوند.
- شکستگی دیواره داخلی
ممکن است همراه با ورود هوا از سینوسها به اطراف چشم باشد و گاهی هنگام فین کردن، ورم اطراف چشم بیشتر میشود.
- شکستگی سقف حدقه
بیشتر در کودکان دیده میشود و معمولاً ناشی از ضربههای شدید است.
- شکستگی دیواره خارجی
این دیواره ضخیمتر است و معمولاً فقط در ضربههای شدید میشکند.
علائم
علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:
درد اطراف چشم
تورم و کبودی
دوبینی
محدود شدن حرکت چشم
فرورفتگی چشم
بیحسی گونه، لب بالا یا دندانهای بالا
خونریزی زیر ملتحمه
اشکریزش
کاهش بینایی (در موارد شدید)
چرا دوبینی ایجاد میشود؟
یکی از عضلات حرکتدهنده چشم ممکن است بین قطعات استخوان گیر کند.
در نتیجه:
چشم بهخوبی حرکت نمیکند.
دو تصویر دیده میشود.
هنگام نگاه به بالا یا پایین دوبینی بیشتر میشود.
تشخیص
مهمترین روش تشخیص:
سیتیاسکن (CT Scan)
این تصویربرداری نشان میدهد:
کدام دیواره شکسته است.
اندازه شکستگی چقدر است.
آیا عضله گیر افتاده یا نه.
آیا عصب بینایی آسیب دیده است یا خیر.
همچنین معاینه کامل چشم برای بررسی بینایی، حرکات چشم و فشار داخل چشم ضروری است.
آیا همه شکستگیها نیاز به عمل دارند؟
خیر.
اگر شکستگی کوچک باشد و:
دوبینی قابل توجه وجود نداشته باشد.
عضله گیر نکرده باشد.
چشم فرورفته نباشد.
بینایی طبیعی باشد.
ممکن است فقط با دارو و پیگیری درمان شود.
چه زمانی جراحی لازم است؟
جراحی معمولاً در شرایط زیر توصیه میشود:
گیر افتادن عضله
دوبینی شدید و پایدار
فرورفتگی واضح چشم
شکستگی بزرگ
کاهش حجم حدقه
آسیب عملکردی قابل توجه
جراحی چگونه انجام میشود؟
جراح معمولاً از طریق برش داخل پلک یا درست زیر مژهها به حدقه دسترسی پیدا میکند.
مراحل کلی:
عضله یا بافت گیر افتاده آزاد میشود.
قطعات استخوان بررسی میشوند.
کف حدقه با یک ایمپلنت بازسازی میشود.
ایمپلنت ممکن است از جنس:
تیتانیوم
پلیاتیلن پزشکی
مواد قابل جذب (در برخی موارد)
باشد. این مواد برای ماندن در بدن طراحی شدهاند و معمولاً نیازی به خارج کردنشان نیست.
بعد از عمل
در چند روز اول ممکن است:
تورم
کبودی
اشکریزش
دوبینی موقت
بیحسی گونه
وجود داشته باشد.
بهبود تورم معمولاً طی ۲ تا ۴ هفته رخ میدهد، اما ترمیم کامل ممکن است چند ماه زمان ببرد.
مراقبتهای مهم
تا چند هفته:
بینی را با فشار تخلیه نکنید.
از فین کردن خودداری کنید، چون ممکن است هوا وارد حدقه شود.
اجسام سنگین بلند نکنید.
از ورزشهای پربرخورد پرهیز کنید.
داروها را طبق دستور پزشک مصرف کنید.
عوارض احتمالی
اگرچه بیشتر بیماران نتیجه خوبی میگیرند، اما ممکن است عوارضی مانند اینها رخ دهد:
باقی ماندن دوبینی
فرورفتگی مختصر چشم
بیحسی گونه که گاهی چند ماه طول میکشد
عفونت
جابهجایی ایمپلنت (نادر)
آسیب به بینایی (بسیار نادر، اما مهم)
پیش آگهی
اگر شکستگی بهموقع تشخیص داده شود و در صورت نیاز درمان مناسب انجام شود، بسیاری از بیماران بینایی و عملکرد طبیعی چشم خود را حفظ میکنند. مدت زمان بهبودی به شدت آسیب، وجود یا نبود آسیب عضلات و عصب بینایی، و نیاز به جراحی بستگی دارد